Veelbelovend jaar voor Brouwerij De Ridder: “We zitten ongeveer halverwege de werf”

Wie vandaag langs de site wandelt, ziet een werf die volop in beweging is. Achter de robuuste gevels wordt al een jaar intens gewerkt aan een nieuwe invulling voor de voormalige brouwerij. Die moet uitgroeien tot een open site waar zorg, onderwijs, wonen en buurtactiviteiten samenkomen. Maar de weg daarheen bleek complexer dan voorzien.

Waar de eerste plannen nog uitgingen van een opening in 2026, mikt de projectorganisatie nu op een officiële ingebruikname op 1 januari 2027. Oorzaak zijn onverwachte problemen tijdens de renovatie van het meer dan 120 jaar oude gebouwencomplex.

“De brouwerij heeft in de voorbije eeuw heel wat functies gehad”, vertelt Wouters. “Eigenaardigheden hebben zich doorheen de tijd opgestapeld. Tijdens de werken hebben we verborgen doorgangen en oude verbindingen uit de tijd van de brouwerij ontdekt, maar jammer genoeg ook vervuilde grond uit de jaren zeventig. Toen werd er anders omgegaan met milieu en afval. Dat zetten we nu recht door bijkomend onderzoek en sanering.”

De ruwbouwfase is intussen op kruissnelheid en de inhoudelijke lijnen van het project liggen helemaal vast. “We zijn ongeveer een jaar ver in de werf. De plannen zijn duidelijk, maar er moet nog veel gebouwd worden. Tegelijk zitten we nu in een cruciale fase waarin we op zoek gaan naar de laatste partners en huurders. Het laatste jaar wordt echt het jaar van de waarheid.”

Brouwerij De Ridder wordt bewust niet ontwikkeld als een commercieel vastgoedproject. Drie kernpartners lagen aan de basis van het initiatief. Er wordt gestreefd naar “een meervoudig rendement met focus op maatschappelijke ambities, zonder de economische realiteit uit het oog te verliezen.”

Basisschool ’t Speelscholeke zal er een klaslokaal voor de zesdejaars openen en is medeopdrachtgever voor een van de gebouwen. Daarnaast krijgt het Antwerpse centrum voor geestelijke gezondheidszorg Andante er een centrale uitvalsbasis. De organisatie, die vandaag verspreid zit over meerdere locaties in de stad, wil zo het merendeel van haar zorgaanbod centraliseren.

De derde partner is het Stadsmakersfonds, een investeringsfonds dat inzet op maatschappelijke herbestemming van gebouwen. Wouters: “Het fonds investeert in plekken waar belangrijke maatschappelijke programma’s als zorg, ontmoeting en maakruimte dreigen te verdwijnen door strijd om ruimte in de stad.” Stadsmakersfonds trekt vooral de kar in de eerste jaren van het project, daarna is het aan anderen.

In een latere fase sloot ook vzw Den Engel zich aan bij het project. Die kocht een bijkomend gebouw aan de Turnhoutsebaan waar zes kleinschalige wooneenheden zullen worden ingericht voor jongvolwassenen zonder stabiele thuissituatie. Het woonproject krijgt de naam Den Hop. Dat staat voor Home of Peers, een verwijzing naar het brouwersverleden én naar een nieuwe sprong vooruit in het leven van de bewoners.

De jongeren zullen er begeleid, maar zo zelfstandig mogelijk wonen. “Het gaat om jongvolwassenen die al een zekere autonomie hebben”, verduidelijkt Wouters. “De site biedt hen een veilige plek, dicht bij ondersteuning en ingebed in een levendige, zorgzame omgeving.”

Om de samenhang tussen alle functies te stimuleren, wordt momenteel de vzw De Brouwerij opgericht. Die zal sitebreed werken en instaan voor verbinding tussen gebruikers en buurt. Via steun van het district, kan de vzw op zoek naar een sitecoördinator, waarnaar momenteel wordt gezocht. “Dat wordt iemand die partners samenbrengt, ruimtes verhuurt, maar evengoed activiteiten voor de buurt opzet.”

De buurt speelt een centrale rol in de toekomst van de site. Architecturaal wordt dat zichtbaar via een doorgang vanaf de Turnhoutsebaan, waardoor een deel van het terrein vrij toegankelijk wordt. Buurtbewoners zullen in een buurtbar terechtkunnen voor een koffie, een ontmoeting of een activiteit. Er komt ook een fietsenstalling voor de buurt en meerdere polyvalente ruimtes.

“Veel woningen in deze wijk zijn klein en hebben geen tuin”, zegt Wouters. “We willen betaalbare ruimtes aanbieden voor bijvoorbeeld een familiefeest of een verenigingsmoment, zonder dat je als buurtbewoner of -organisatie de verantwoordelijkheid van een heel gebouw moet dragen.”

De invulling van Brouwerij De Ridder draait rond vier pijlers: zorgen, maken, ontmoeten en leren. Het programma wordt afgestemd op de bestaande gebouwen. “We vertrekken altijd van wat er al is. Door functies te zoeken die bij de ruimtes passen, vermijden we zware verbouwingen en houden we de huurprijzen laag.”

Dat leidt tot een mix van kantoren, ateliers, zorgfuncties en polyvalente zalen. Makers kunnen ruimtes tijdelijk huren voor workshops of proefmomenten. Zorgorganisaties krijgen de kans om hun werking dichter bij de buurt te brengen. Naast Andante lopen gesprekken met andere zorgpartners, zoals een wijkgezondheidscentrum of een vroedvrouwenpraktijk. Ook de grote zolderruimte van 320 vierkante meter staat nog open voor invulling. Daar wordt binnenkort een open oproep voor gelanceerd. Het is een unieke ruimte waar veel mogelijk is.